Wat gebeurt er met een kind wanneer geweld, controle en onveiligheid jarenlang onderdeel zijn van het dagelijks leven? En waarom worden signalen van trauma, kindermishandeling, loyaliteitsconflicten of dwingende controle zo vaak gemist?

In deze blog, gebaseerd op het gesprek met Daantje, gaan we dieper in op de gevolgen van huiselijk geweld, narcistisch misbruik, complexe scheidingen, trauma en de impact daarvan op kinderen én ouders. Daarnaast delen we inzichten over herstel, hulpverlening en wat je kunt doen wanneer je vastloopt binnen systemen zoals Veilig Thuis, jeugdzorg of de rechtbank.

De verborgen kanten van narcistisch misbruik

Daantje richtte een stichting op voor slachtoffers van huiselijk geweld en seksueel misbruik. Vanuit haar eigen ervaringen als kind én volwassene zet zij zich in voor bewustwording en ondersteuning van anderen.

Al op jonge leeftijd werd zij geconfronteerd met narcistisch gedrag, controle, onveiligheid en grensoverschrijdend gedrag binnen haar gezin. Later kreeg zij opnieuw te maken met geweld binnen een partnerrelatie.

Veel slachtoffers herkennen hetzelfde patroon: de buitenwereld ziet slechts losse gebeurtenissen, terwijl de werkelijke impact schuilt in de voortdurende controle, angst en onveiligheid.

Dit gevoel is kenmerkend voor narcistisch misbruik  en een belangrijk signaal dat herstel nodig is.

Loyaliteit maakt signalen vaak onzichtbaar

Kinderen zijn van nature loyaal aan hun ouders.

Ook wanneer een situatie niet veilig is.

Juist daardoor worden signalen van trauma, mishandeling of een loyaliteitsconflict regelmatig gemist.

Denk bijvoorbeeld aan:

• gedragsveranderingen;

• problemen op school;

• extreme aanpassing;

• angst;

• emotionele uitbarstingen;

• lichamelijke klachten;

• eetproblemen;

• teruggetrokken gedrag.

Vaak worden deze signalen los van elkaar bekeken, terwijl zij samen een belangrijk verhaal kunnen vertellen over wat een kind daadwerkelijk ervaart.

Dit zien we niet alleen binnen gezinnen waar sprake is van huiselijk geweld, maar ook binnen complexe scheidingen, situaties van dwingende controle en gevallen waarin kinderen langdurig worden blootgesteld aan spanningen tussen ouders.

Trauma, ARFID en de gevolgen van chronische stress

Daantje ontwikkelde als gevolg van haar jeugdtrauma een eetstoornis: ARFID (Avoidant Restrictive Food Intake Disorder).

Deze vorm van eetproblematiek ontstaat vaak niet door uiterlijk of gewicht, maar door angst, controle, overprikkeling of traumatische ervaringen.

ARFID wordt nog regelmatig gemist binnen de hulpverlening, terwijl de gevolgen groot kunnen zijn.

Wat is ARFID?

ARFID is een eetstoornis waarbij iemand een zeer beperkt voedingspatroon ontwikkelt.

Dit kan ontstaan door:

• trauma;

• autisme;

• sensorische gevoeligheid;

• angst;

• negatieve ervaringen rondom eten.

Symptomen kunnen zijn:

• misselijkheid;

• angst voor voedsel;

• geen hongergevoel;

• vermijding van bepaalde structuren of smaken;

• ondergewicht of tekorten.

Wanneer onderliggende trauma’s niet worden herkend, blijft behandeling vaak gericht op het gedrag, terwijl de oorzaak onvoldoende wordt aangepakt.

Het belang van herkenning en erkenning

Voor veel slachtoffers stopt de schade niet op het moment dat het geweld stopt.

Sterker nog:

Veel mensen lopen juist vast doordat hun ervaringen niet worden herkend.

Zij horen bijvoorbeeld:

• “Iedere scheiding is ingewikkeld.”

• “Probeer beter samen te werken.”

• “Jullie hebben allebei een aandeel.”

Terwijl zij zelf ervaren dat er sprake is van controle, manipulatie, intimidatie of psychologisch geweld.

Juist die voortdurende twijfel kan leiden tot:

• chronische stress;

• PTSS;

• zelftwijfel;

• uitputting;

• hyperalertheid.

Herken jij jezelf hierin?

Veel ouders die te maken hebben gehad met huiselijk geweld, narcistisch misbruik of langdurige systeemstress merken dat zij zichzelf steeds meer gaan afvragen:

• Zie ik het wel goed?

• Waarom ziet niemand wat ik zie?

• Ben ik degene die moeilijk doet?

• Waarom blijf ik mezelf verdedigen?

Voor ouders die vastlopen in deze twijfel ontwikkelde Rowey Muradin het groepstraject “Ik ben toch niet gek?”

In dit traject krijgen ouders inzicht in:

• trauma;

• hechting;

• loyaliteitsconflicten;

• ouderverstoting;

• narcistisch misbruik;

• systeemdynamieken;

• herstel van vertrouwen in zichzelf.

Veel deelnemers ervaren voor het eerst dat zij niet de enige zijn die deze patronen herkennen.

Framing, jeugdzorg en de gevolgen van labels

Een terugkerend thema in het verhaal van Daantje is framing.

Wanneer iemand eenmaal bekend staat als “het probleem”, kan dat jarenlang blijven doorwerken.

Dit zien we regelmatig terug binnen:

• Veilig Thuis-trajecten;

• OTS-trajecten;

• complexe scheidingen;

• jeugdzorg;

• ouderverstotingsproblematiek.

Ouders ervaren soms dat hun zorgen worden geïnterpreteerd als strijd, terwijl zij juist aandacht vragen voor signalen bij hun kind.

Dat betekent niet automatisch dat de zorgen terecht zijn.

Maar het betekent ook niet automatisch dat zij onterecht zijn.

Juist daarom is zorgvuldig kijken naar patronen, feiten, tijdslijnen en gedrag van belang.

Wanneer je overzicht kwijt bent

Veel ouders raken het overzicht kwijt.

Niet omdat zij geen signalen zien.

Maar omdat er simpelweg te veel informatie is.

Denk aan:

• rapportages;

• e-mails;

• hulpverlening;

• Veilig Thuis;

• Raad voor de Kinderbescherming;

• jeugdbescherming;

• gerechtelijke procedures.

In zulke situaties kan een casusanalyse helpen.

Hierbij worden dossierstukken, tijdslijnen, patronen en zorgen overzichtelijk in kaart gebracht.

Het doel is niet om een standpunt te bevestigen, maar om helderheid te krijgen over:

• wat er daadwerkelijk speelt;

• welke signalen zichtbaar zijn;

• welke informatie ontbreekt;

• welke vervolgstappen passend kunnen zijn
  Wil je hier meer over weten? Plan dan een Clarity Call.

De kracht van lotgenotencontact en herstel

Volgens Daantje is herstel vrijwel onmogelijk zonder herkenning.

Veel slachtoffers hebben jarenlang geleerd om zichzelf weg te cijferen.

Juist daarom zijn veilige groepen en lotgenotencontact zo belangrijk.

Binnen een veilige setting ontstaat ruimte om:

• ervaringen te delen;

• emoties te verwerken;

• patronen te herkennen;

• opnieuw verbinding te maken met jezelf.

Daarmee verschuift de focus langzaam van overleven naar leven. Daantje deed mee aan een livedag van ons. Op 13 Juni is er weer een hersteldag voor vrouwen die voelen dat ze toe zijn aan verzachten. 

Vastgelopen in jeugdzorg, Veilig Thuis of een complexe scheiding?

Je hoeft niet alles alleen te dragen.

Wanneer je merkt dat:

• hulpverlening vastloopt;

• signalen niet worden gezien;

• je voortdurend aan jezelf twijfelt;

• je het overzicht kwijt bent;

• je zorgen maakt over de veiligheid of ontwikkeling van je kind;

kan het helpend zijn om samen te kijken welke ondersteuning passend is.

Soms begint dat met één gesprek.

Soms met een analyse.

Soms met herstel.

Conclusie

Het verhaal van Daantje laat zien hoe groot de impact van trauma, narcistisch misbruik, huiselijk geweld en systeemstress kan zijn.

Niet alleen op kinderen.

Maar ook op volwassenen die jarenlang proberen overeind te blijven binnen complexe situaties.

Juist daarom is het belangrijk dat signalen van trauma, loyaliteitsconflicten, ouderverstoting, kindermishandeling en dwingende controle zorgvuldig worden onderzocht.

Want achter gedrag schuilt vaak een verhaal.

En achter dat verhaal schuilt vaak een kind dat gezien wil worden.

Hoor hier de hele podcast met Daantje.Vergeet ons ook niet te volgen op de socials: Volg ons op Instagram & LinkedIn